De krab, de mens – een kijkje in de oorsprong van sociale verschillen.

Entrepreneur | Strategic Advisor | Author

De krab, de mens – een kijkje in de oorsprong van sociale verschillen.

In het boek ‘12 Regels voor het Leven‘ beschrijft de Canadese klinisch psycholoog Peterson hoe de dominantie hiërarchie van krabben werkt. De beesten kennen, net als wij mensen, een pikorde welk gebaseerd is op diverse excreties van macht. Dit machtsvertoon is noodzakelijk, omdat de leefwereld van de krab gekenmerkt is door allerlei vormen van schaarste. Gunstig gelegen woonplekken zijn in de trek en bepaalde contreien genieten bovengemiddelde populariteit. En zo ontstaat conflict: er wordt gedaagd, geblaaskaakt en soms zelfs gevochten. De triomfator is trots, ietwat arrogant en zal toekomstige confrontatie met nieuwe rivalen niet gauw schuwen. Hij heeft zijn strepen verdient in de samenleving, geniet het meeste aanzien en doet hij het goed bij de vrouwtjes, welk simpelweg hun partners uit winnaars verkiezen – de bovenste regionen van de pikorde. Voor de verliezers ziet het er minder rooskleurig uit: ze zijn in de nasleep onderdanig, teneergeslagen en –inderdaad– depressief. Dit alles heeft te maken met het stofje Serotonine. Overwinnaars produceren veel Serotonine; verliezers juist weinig. Tekorten zijn volgens Peterson sterk geassocieerd met minder geluk, meer pijn, meer ziekte, meer angst en een kortere levensverwachting. Geef je een verslagen krab een dosis Prozac, misschien beter bekend als antidepressiva, dan wordt hij hier gelukkig van en is hij eerder bereid is weer op te krabbelen. 

In het FD van 30 april lezen we de over de kloof tussen hoog- en laag opgeleid Nederland, welk gesteld wordt nooit te zullen verdwijnen. ‘Vaker ziek en te zwaar, minder vertrouwen in de overheid, minder te besteden, somber over de toekomst en ook nog jaren minder te leven’ – de laagopgeleiden hebben het op allerlei vlakken minder goed, blijkt uit de statistieken. Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is de verklaring voor het fenomeen veelzijdig:  ‘Hoogopgeleiden weten beter wat ongezond gedrag is, hebben doorgaans lichamelijk minder belastend werk en ook meer financiële armslag’. Dit is een constatering. We herkennen een bepaalde tendens, zoals de eerder genoemde kloof, en gaan opzoek naar mogelijke verklaringen in de zichtbare wereld. Echter, dat hoogopgeleiden andere keuzes maken dan laagopgeleiden is mijns inziens niet zozeer een verklaring, als een symptoom van een onderliggend mechanisme. 

De kloof is eigenlijk geen verrassing. Opleidingsniveau is in onze samenleving een gecultiveerde manifestatie van de onderliggende dominantie hiërarchie welk inherent is aan ons mensen, evenzo aan krabben. We mogen dan een stukje verder ontwikkeld zijn dan de primaten die met elkaar op de vuist gaan voor schaarse goederen; de concurrentie is er desalniettemin. En zolang onderwijs dusdanig gelieerd is met socio economische positie van het individu in de maatschappij, zal de kloof inderdaad niet verdwijnen.  

Geen reacties

Je reactie toevoegen